10 złotych 1933 – Romuald Traugutt

10 złotych 1933 – Romuald Traugutt
Srebrna moneta upamiętniająca 70. rocznicę Powstania Styczniowego
Kontynuując naszą serię artykułów poświęconych monetom II Rzeczpospolita, tym razem przyglądamy się jednej z najbardziej charakterystycznych polskich dziesięciozłotówek okresu międzywojennego – monecie 10 złotych z 1933 roku z wizerunkiem Romualda Traugutta.
To moneta, w której numizmatyka bardzo wyraźnie spotyka się z historią. Jej powstanie było związane z obchodami 70. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego, a na rewersie znalazł się człowiek, który przeszedł do historii jako jego ostatni dyktator.
Romuald Traugutt – człowiek przedstawiony na monecie
Zanim przyjrzymy się samej monecie, warto zatrzymać się na chwilę przy jej bohaterze.
Romuald Traugutt urodził się 16 stycznia 1826 roku w Szostakowie. Początkowo związał swoje życie z wojskiem. Służył w armii rosyjskiej, a doświadczenie zdobyte podczas służby okazało się później niezwykle istotne.
Początkowo nie był zwolennikiem rozpoczęcia walki zbrojnej z Rosją. Zdawał sobie sprawę z ogromnej przewagi militarnej przeciwnika. Ostatecznie jednak zaangażował się w Powstanie Styczniowe.
17 października 1863 roku przejął władzę nad powstaniem i został jego ostatnim dyktatorem. Próbował uporządkować struktury powstańcze, reorganizować oddziały i stworzyć z nich sprawniej działającą armię. Podejmował również działania dyplomatyczne mające na celu uzyskanie pomocy państw zachodnich.
Konspiracja nie mogła jednak trwać wiecznie. Traugutt został aresztowany w kwietniu 1864 roku. Podczas śledztwa nie wydał swoich współpracowników i wziął na siebie odpowiedzialność za działalność powstańczą.
5 sierpnia 1864 roku został stracony na stokach Cytadeli Warszawskiej. Wkrótce stał się jednym z najważniejszych symboli poświęcenia dla sprawy niepodległościowej.
I właśnie tę postać, blisko 70 lat po jego śmierci, postanowiono uwiecznić na polskiej monecie.
10 złotych z 1933 roku
Moneta została wybita w srebrze próby Ag 750, czyli zawiera 75% czystego srebra. Jej średnica wynosi 34 mm, masa 22 gramy, a rant jest ząbkowany. Za projekt odpowiadała znana rzeźbiarka i medalierka Zofia Trzcińska-Kamińska. Moneta została wybita w Mennicy Państwowej w Warszawie.
PTN Olsztyn +1
Podstawowe dane:
Nominał: 10 złotych
Rok: 1933
Metal: srebro Ag 750
Masa: 22 g
Średnica: 34 mm
Rant: ząbkowany
Mennica: Warszawa
Projekt: Zofia Trzcińska-Kamińska
Nakład: 300 000 sztuk
Znak mennicy: herb Kościesza
Nakład 300 tysięcy sztuk potwierdza m.in. zestawienie Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego oraz materiał opublikowany na portalu gov.pl.
Awers – Orzeł Biały
Na awersie widzimy orła w koronie, czyli godło państwowe obowiązujące w II Rzeczypospolitej.
Wokół niego znajduje się napis:
RZECZPOSPOLITA POLSKA
W dolnej części umieszczono oznaczenie nominału:
10 ZŁOTYCH 10
Charakterystycznym szczegółem jest znajdujący się pod łapą orła herb Kościesza, będący znakiem Mennicy Państwowej w Warszawie. �
OneBid +1
Warto zwrócić uwagę na kompozycję całego awersu. Orzeł zajmuje zdecydowaną większość centralnej części monety, a szeroki otok pozwolił na umieszczenie pełnej nazwy państwa i nominału.
Rewers – Romuald Traugutt
To jednak właśnie rewers przyciąga wzrok kolekcjonera.
W centralnej części znajduje się popiersie Romualda Traugutta, przedstawionego niemal na wprost. Wokół niego umieszczono napis:
ROMUALD TRAUGUTT
Po bokach wizerunku znajdują się daty:
1863 – 1933
Nie są to oczywiście daty życia Traugutta. Pierwsza z nich odnosi się do wybuchu Powstania Styczniowego, druga zaś do roku emisji monety i obchodzonej rocznicy.
U dołu, po lewej stronie, widzimy inicjały projektantki:
ZTK
czyli Zofii Trzcińskiej-Kamińskiej.
Moneta obiegowa, ale jednocześnie pamiątkowa
Dziesięciozłotówka z Trauguttem jest ciekawym przykładem tego, jak w II Rzeczypospolitej łączono funkcję pieniądza z funkcją upamiętniania najważniejszych wydarzeń i postaci z historii Polski.
Nie była to wyłącznie medalowa ciekawostka przeznaczona dla wąskiego grona kolekcjonerów. Moneta została wprowadzona do obiegu i przez kilka lat pozostawała pełnoprawnym środkiem płatniczym. Jej emisja nastąpiła 10 listopada 1933 roku.
Dzięki temu historia Romualda Traugutta mogła trafić nie tylko do albumów numizmatyków, ale również – dosłownie – do kieszeni zwykłych obywateli.
Na co zwrócić uwagę, oglądając tę monetę?
W przypadku 10 złotych 1933 Traugutt warto przede wszystkim dokładnie oceniać stan zachowania.
Na awersie szczególnej uwagi wymagają:
pióra orła,
korona,
najdrobniejsze szczegóły upierzenia,
napis otokowy,
powierzchnie w tle.
Na rewersie natomiast warto przyjrzeć się:
włosom Traugutta,
okularom,
wąsom,
szczegółom twarzy,
kołnierzowi i muszce,
napisom oraz datom.
I właśnie tutaj, podobnie jak w przypadku innych monet II RP, pojawia się coś, o czym my – jako numizmatycy – zawsze powinniśmy pamiętać.
Nie wystarczy spojrzeć na monetę z daleka i powiedzieć: „ładna”.
Trzeba wiedzieć, co naprawdę zachowało się na jej powierzchni.
Ślady obiegu, przetarcia, czyszczenie, uszkodzenia mechaniczne czy ingerencje w powierzchnię mogą bardzo mocno wpływać na wartość egzemplarza.
To kolejna piękna karta w historii polskiego mennictwa II Rzeczypospolitej.
A Wy co sądzicie o tej monecie? Czy 10 złotych z Romualdem Trauguttem należy do Waszych ulubionych monet II RP?