10 złotych 1933 – Jan III Sobieski. Srebrne wspomnienie zwycięstwa pod Wiedniem

10 złotych 1933 – Jan III Sobieski. Srebrne wspomnienie zwycięstwa pod Wiedniem

Kontynuując naszą serię o monetach II Rzeczypospolitej, dziś sięgamy po jedną z najbardziej charakterystycznych srebrnych dziesięciozłotówek tego okresu – 10 złotych z 1933 roku z wizerunkiem króla Jana III Sobieskiego. To moneta, która łączy w sobie numizmatykę, historię Polski i pamięć o jednym z najważniejszych wydarzeń w dziejach Rzeczypospolitej – odsieczy wiedeńskiej z 1683 roku. 250 lat od zwycięstwa pod Wiedniem Rok 1933 był dla Polski szczególnym momentem. Mijało wówczas dokładnie 250 lat od zwycięstwa wojsk polskich i sprzymierzonych pod wodzą Jana III Sobieskiego pod Wiedniem. Z tej okazji Mennica Państwowa w Warszawie wybiła okolicznościową srebrną monetę o nominale 10 złotych. Została ona wprowadzona do obiegu 9 września 1933 roku, a jej emisję przewidziano właśnie jako upamiętnienie rocznicy wiedeńskiej.

Co ciekawe, moneta nie była jedynie pamiątkowym medalem – była pełnoprawną monetą obiegową II RP. Król Jan III Sobieski na srebrnym krążku Rewers monety przedstawia prawy profil Jana III Sobieskiego. Portret jest bardzo charakterystyczny – król ukazany został w stroju i nakryciu głowy nawiązującym do jego królewskiego wizerunku. Po prawej stronie znajduje się napis: JAN III SOBIESKI natomiast po lewej: 1683–1933 Daty te od razu wskazują, co było powodem emisji monety – 250. rocznica odsieczy wiedeńskiej. Projektantem monety był Jan Wysocki.

Na dole rewersu widoczna jest również sygnatura projektanta. Orzeł Rzeczypospolitej Awers jest równie ciekawy. W jego centrum znajduje się orzeł w koronie, czyli godło państwowe. W otoku umieszczono napis: RZECZPOSPOLITA POLSKA a poniżej: 10 ZŁOTYCH 10 Pod łapą orła znajduje się znak Mennicy Państwowej w Warszawie – herb Kościesza.

Całość została zaprojektowana w sposób bardzo charakterystyczny dla monet II RP – bez nadmiaru ozdobników, ale z wyraźnym podkreśleniem państwowego charakteru emisji. Srebro próby 750 Dziesięciozłotówka Sobieskiego została wybita ze srebra próby 750. Moneta ma: nominał: 10 złotych, rok: 1933, średnicę: 34 mm, masę: 22 g, metal: Ag 750, rant: ząbkowany, mennicę: Warszawa, projekt: Jan Wysocki, nakład: 300 000 sztuk. Monetę wybijano w Warszawie w 1933 roku, a w obiegu pozostała aż do 1939 roku.

Nakład 300 000 sztuk sprawia, że nie jest to jedna z ekstremalnie rzadkich monet II RP. Nie oznacza to jednak, że każdy egzemplarz wygląda tak samo. W przypadku tej monety, jak zresztą przy większości przedwojennych srebrnych monet, stan zachowania ma ogromne znaczenie. Szczególnie istotne są detale portretu Sobieskiego, włosy, nakrycie głowy, elementy stroju oraz powierzchnia monety. I właśnie dlatego dwa egzemplarze tej samej monety mogą przedstawiać zupełnie inną wartość kolekcjonerską. Moneta ze zdjęć Egzemplarz, który dzisiaj pokazuję, jest ciekawym przykładem tej emisji. Na pierwszy rzut oka bardzo dobrze widać wszystkie najważniejsze elementy projektu – zarówno portret Jana III Sobieskiego, jak i orła państwowego. Na powierzchni widoczne są ślady obiegu i użytkowania, ale napisy oraz zasadnicze elementy rysunku pozostają czytelne. Ze zdjęć nie chciałbym jednak przesądzać o dokładnym stopniu zachowania – do tego potrzebna jest ocena całej powierzchni monety w odpowiednim świetle, a najlepiej również porównanie z odpowiednimi wzorcami stanów zachowania.

Jan III Sobieski – król, który trafił na monety II RP Ta dziesięciozłotówka jest też dobrym przykładem tego, jak w okresie II Rzeczypospolitej wykorzystywano monety do przypominania o ważnych wydarzeniach i postaciach z historii Polski. W 1933 roku, 250 lat po wydarzeniach wiedeńskich, na srebrnym krążku ponownie pojawił się Jan III Sobieski – król, którego nazwisko na zawsze związane zostało z odsieczą Wiednia. I chyba właśnie to jest w tych monetach najciekawsze. Trzymamy w ręku przedmiot, który jednocześnie jest pieniądzem, dziełem sztuki menniczej i kawałkiem historii Polski. A ta konkretna dziesięciozłotówka ma już ponad 90 lat. I za każdym razem, kiedy bierzemy ją do ręki, możemy spojrzeć na profil Sobieskiego i pomyśleć o tym, że dokładnie taki wizerunek oglądali Polacy w 1933 roku. 10 złotych 1933 – Jan III Sobieski. 250 lat odsieczy wiedeńskiej. Srebro, które przetrwało do naszych czasów. To kolejna moneta II Rzeczypospolitej, która zdecydowanie zasługuje na miejsce w kolekcji.